Fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni zbóż to jedna z najgroźniejszych chorób podstawy źdźbła występujących w uprawie zbóż. Chorobę wywołują grzyby z rodzaju Fusarium, przede wszystkim Fusarium culmorum oraz Fusarium avenaceum. Patogen poraża korzenie oraz dolne części źdźbła, prowadząc do osłabienia roślin i spadku plonu.
Choroba występuje we wszystkich gatunkach zbóż. W sprzyjających warunkach może powodować znaczne straty plonu oraz pogorszenie jakości ziarna.
Jak wygląda fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła? (zdjęcia)
Pierwsze objawy pojawiają się zwykle na korzeniach oraz dolnych częściach źdźbła. Porażone tkanki przebarwiają się na kolor brunatny lub ciemnobrązowy.
Fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła – pierwsze objawy na korzeniach
W zaawansowanym stadium choroby korzenie zaczynają gnić, a rośliny są słabsze, gorzej pobierają wodę i składniki pokarmowe.
Fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła – porażenie dolnej części źdźbła
Objawy fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła
- brunatne przebarwienia korzeni
- gnicie systemu korzeniowego
- brunatne smugi na podstawie źdźbła
- osłabienie wzrostu roślin
- przedwczesne zamieranie
- białokłosowatość
Silnie porażone rośliny mogą przedwcześnie zamierać lub wytwarzać słabo wykształcone kłosy.
Jak odróżnić fuzaryjną zgorzel od łamliwości źdźbła?
Fuzaryjna zgorzel:
- brunatne przebarwienia korzeni
- gnicie korzeni
- białokłosowatość
Łamliwość źdźbła:
- eliptyczne plamy na źdźble
- charakterystyczne „oczka”
- wyleganie roślin
Jeżeli porażenie obejmuje przede wszystkim korzenie oraz podstawę źdźbła, najczęściej jest to fuzaryjna zgorzel.
Co powoduje fuzaryjną zgorzel podstawy źdźbła?
Głównym źródłem infekcji są resztki pożniwne oraz porażony materiał siewny. Patogen może przetrwać w glebie przez długi czas.
- uprawa zbóż po zbożach
- brak zmianowania
- porażone resztki pożniwne
- zakażone ziarno siewne
Kiedy pojawia się fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła?
Rozwojowi choroby sprzyjają chłodne i wilgotne warunki pogodowe.
- temperatura 0–20°C
- wysoka wilgotność gleby
- długa i śnieżna zima
- uprawa zbóż w monokulturze
Kiedy wykonywać zabiegi ochronne? (BBCH)
Największe znaczenie ma profilaktyka oraz ochrona wykonywana we wczesnych fazach rozwoju roślin.
T1 (BBCH 29–32)
- ochrona podstawy źdźbła
- ograniczenie rozwoju choroby
- zmniejszenie ryzyka strat plonu
Jak zwalczać fuzaryjną zgorzel podstawy źdźbła?
Metody agrotechniczne
- stosowanie zmianowania
- dokładne przyoranie resztek pożniwnych
- stosowanie kwalifikowanego materiału siewnego
- unikanie monokultury
Ochrona chemiczna
- zaprawianie materiału siewnego
- fungicydy stosowane w zabiegu T1
- monitorowanie plantacji
Jakie straty powoduje fuzaryjna zgorzel?
- lekkie porażenie – kilka procent
- średnie porażenie – 10–20%
- silne porażenie – nawet 30% i więcej
Największe straty wynikają z osłabienia systemu korzeniowego oraz ograniczenia pobierania wody i składników pokarmowych.
Fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła – silne porażenie plantacji
Jak zapobiegać fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła?
- stosowanie zmianowania
- niszczenie resztek pożniwnych
- zdrowy materiał siewny
- regularna lustracja plantacji
- terminowe zabiegi ochronne
FAQ
Czy fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła jest groźna?
Tak. To jedna z najważniejszych chorób podstawy źdźbła zbóż.
Czy choroba może powodować białokłosowatość?
Tak. Jest to jeden z charakterystycznych objawów silnego porażenia.
Kiedy występuje najczęściej?
Najczęściej w warunkach wysokiej wilgotności oraz przy częstej uprawie zbóż po zbożach.
Jak ograniczyć ryzyko wystąpienia choroby?
Najważniejsze jest zmianowanie, zdrowy materiał siewny oraz prawidłowa agrotechnika.
